หัตถกรรมตอรากไม้

หมู่บ้านหัตถกรรมตอรากไม้ บ้านหนองผือ หมู่ที่ 6 ต.ด่านช้าง อ.ด่านช้าง จ.สุพรรณบุรี ปัจจุบันมี 95 ครัวเรือน ทำประดิษฐกรรมตอรากไม้เป็นอาชีพหลัก 90 ครัวเรือน แต่ก่อนบ้านหนองผือขึ้นอยู่กับบ้านพุน้ำร้อน หมู่ที่ 4 โดยแยกเป็นหมู่บ้านใหม่ในปี 2521 ราษฎรส่วนใหญ่ย้ายมาจากบ้านด่านช้าง บ้านหนองเปราะ และบ้านพุน้ำร้อน แต่เดิมชาวบ้านส่วนใหญ่จะมีอาชีพทำไร่อ้อย ไร่ข้าวโพด และทำนา

ต่อมาในปี 2537 มีชาวบ้านหนองผือได้เรียนรู้การนำตอรากไม้มาทำประดิษฐกรรมโต๊ะ-เก้าอี้ จากเพื่อนต่างหมู่บ้านซึ่งเคยต้องโทษและได้รับการฝึกฝนอาชีพนี้จากเรือนจำ และได้นำความรู้นี้มาเผยแพร่ให้ชาวบ้านหนองผือ โดยมีนายจรรยา ศรีวรรณา เริ่มทำเป็นคนแรกเพื่อเป็นเครื่องเรือนไว้ใช้เอง หลังจากนั้นเพียง 1 ปี จึงทำกันอย่างแพร่หลายเพื่อค้าขายเริ่มขายในชุมชนใกล้เคียง แล้วขยายไปโดยมีพ่อค้ามารับซื้อถึงในหมู่บ้าน

เครื่องมือ
1. เครื่องมือขุดตอรากไม้ ได้แก่ จอบ เสียม แม่แรง รอกยกตอไม้ขึ้นรถ
2. เลื่อยโซ่ ดัดแปลงจากเครื่องหินเจียร โดยนำใบขัดหินเจียรออกแล้วนำใบแผ่นเหล็กและเลื่อยโซ่มาติดแทน ซึ่งมีขนาดต่าง ๆ กัน ได้แก่ 25 33 และ 36 นิ้ว ดัดแปลงทำที่โรงกลึง อ.ด่านช้าง ในราคาประมาณ 1,000 บาท ซึ่งส่วนเลื่อยโซ่ชาวบ้านซื้อมาประกอบเอง ไว้สำหรับเลื่อยตัดแต่งตอไม้
3. กบไฟฟ้า ขนาดที่ใช้มีหน้ากว้าง 3 และ 5 นิ้ว ราคาประมาณ 5,000 บาท ใช้ในการไสตอไม้ที่เป็นแผ่นโต๊ะหรือเก้าอี้ให้เรียบ
4. สว่านไฟฟ้า ราคาประมาณ 2,000 บาท สำหรับเจาะต่อเดือยต่าง ๆ
5. เครื่องหินเจียร ขนาดหน้ากว้าง 3 และ 7 นิ้ว ราคาประมาณ 2,000 และ 3,500 บาท ตามลำดับ ใช้สำหรับในขัดเนื้อไม้ให้เรียบก่อนขัดด้วยกระดาษทราย
6. เครื่องขัดกระดาษทราย เพื่อขัดตกแต่งชิ้นงาน
7. กาวลาเท็ก ใช้ผสมขี้เลื่อยอุดตกแต่งล่องรอยต่าง ๆ
8. เครื่องมือช่างไม้ต่าง ๆ เช่น ฆ้อน ตะปู ตลับเมตร สิ่ว ขวาน เป็นต้น

กรรมวิธีการผลิต
1. การขุดรากตอไม้ จากหัวไร่ปลายนา เขตป่าไม้ที่ถูกบุกรุกตัดไม้ แต่ปัจจุบันต้องหาซื้อต่างหมู่บ้าน โดยขุดล้อมห่างตอไม้ประมาณ 1 ม. และขุดลึกลงไปประมาณ 50 ซม. โดยใช้จอบ เสียม แม่แรงช่วยงัดขึ้นหรือใช้ดึงงัดขึ้นมาด้วยแรงคน
2. การบรรทุกขนส่งตอรากไม้ โดยใช้รอกยกทดขนขึ้นรถ
3. การทำความสะอาดตอรากไม้ โดยใช้น้ำฉีดล้าง หรือสิ่วและเลื่อยโซ่ตัวเก่าขุดแซะหินดินทรายทิ้งไป
4. การพิจารณาออกแบบโต๊ะ/เก้าอี้/ชั้นวางของ ตามลักษณะตอรากไม้ที่ได้แต่ละชิ้นตอราก
5. การตัดแต่งตอรากไม้ตามที่ออกแบบไว้ โดยใช้เลื่อยโซ่ตัดแต่งตามต้องการ
6. การตกแต่งตอรากไม้ โดยใช้ขวานช่วยถากผิวตอรากไม้ให้เห็นเนื้อไม้ และเครื่องหินเจียรขนาดหน้า 7 นิ้ว ตกแต่งตอไม้ให้เรียบร้อยขึ้น แล้วใช้เครื่องหินเจียรขนาดหน้า 3 นิ้ว ตกแต่งเก็บรายละเอียด จากนั้นขัดด้วยกระดาษทรายเบอร์ 24 ติดเครื่องหินเจียรขัดให้เรียบ
7. การตัดแผ่นไม้ส่วนหน้าโต๊ะ แผ่นรองนั่งเก้าอี้ หรือแผ่นชั้นวางของจากตอรากไม้ ส่วนโต๊ะจะเป็นรูปรอยของลำต้นไม้เดิม ส่วนเก้าอี้เช่นเดียวกันหรือเลื่อยแต่งเป็นวงกลมตามต้องการ
8. การประกอบชิ้นงาน โดยนำตอรากไม้และแผ่นโต๊ะ/เก้าอี้/ชั้นวางของ ตอกติดกันด้วยตะปู แล้วอัดปิดทับลบรอยหัวตะปูด้วยขี้เลื่อยผสมกาว
9. การขัดตกแต่งชิ้นงาน ด้วยกระดาษทราย
10. การทำสี โดยลงแล็คเกอร์ เบอร์ 6 รองพื้น แล้วลงด้วยยูรีเทนอีก 3 ครั้ง ซึ่งขั้นตอนนี้จะทำในตอนเย็นที่ปราศจากฝุ่นละอองจากเลื่อยขัดกระดาษทรายในขั้นตอนแรก ๆ

สินค้าหลัก ได้แก่ โต๊ะหมู่บูชา โต๊ะมีเก้าอี้ 4 ตัว โต๊ะลูกติด (เก้าอี้ 1 ตัว) ชั้นวางของโชว์ โต๊ะวางทีวี โต๊ะกลม โต๊ะพ่วง เก้าอี้โซฟา โต๊ะวางโทรศัพท์ เป็นต้น ซึ่งขึ้นอยู่กับการสั่งซื้อของลูกค้าโดยจะมีพ่อค้าและชาวต่างประเทศมาซื้อถึงหมู่บ้าน ซึ่งนำไปขายต่อทั้งในประเทศและนอกประเทศ ได้แก่ ซาอุดิอารเบีย ญี่ปุ่น และประเทศแถบยุโรป เป็นต้น สินค้าที่ขายดีที่สุด ได้แก่ โต๊ะลูกติด

ปัญหา
1. ค่าซ่อมแซมเครื่องมือมีราคาแพง ความเสียหายส่วนมากเกิดจากเศษหินที่ติด ตอรากไม้ มักทำให้เลื่อยโซ่ขาด
2. การขาดแคลนตอรากไม้ คาดว่าภายใน 3 ปีจะขาดแคลนตอรากไม้ ต้องไปหาซื้อต่างท้องถิ่นซึ่งมีปัญหาในการจับกุมของเจ้าหน้าที่ตามมาด้วยในการขนส่ง
3. การทำสี จากฝุ่นละอองเมื่อมีลมพัดพามาทำให้การผิวหน้าไม้เป็นลอนคลื่น
4. การออกไปจำหน่ายเองจะเป็นไปได้ยาก เพราะไม่มีใบประกอบการค้าประดิษฐ-กรรมจากไม้

สนใจติดต่อ
นายสุพรรณ หิมพันธ์ บ้านหนองผือ ต.ด่านช้าง อ.ด่านช้าง จ.สุพรรณบุรี โทร. (035)529200