กลุ่มปทุมไม้แกะสลัก

ผลิตภัณฑ์ไม้แกะสลัก – Woodcarving Product

ประเภทของผลิตภัณฑ์ : ไม้แกะสลักและผลิตภัณฑ์จากไม้, ป้ายไม้แกะสลัก

198 หมู่ 11 บ้านหนองหวาย ต. น้ำบ่อหลวง อ.สันป่าตอง
จังหวัดเชียงใหม่ 50120
โทร 08-9559-2004

รับงานแกะสลักไม้สัก

รับแกะสลักไม้ เป็นรูปแบบต่างๆ โดยช่างแกะสลักไม้โดยช่างชำนาญงาน ฝีมือปราณีต

จากรูปเป็นการลงรัก ก่อนถึงขั้นตอนการปิดทอง

ขณะนี้ขอหยุดรับงาน เนื่องจากช่างแกะสลักไม้มีภาระกิจมาก รับเฉพาะที่หน้าร้านเท่านั้น

ไม้แกะสลักภาพหนุมานมัจฉา

ชื่อผลิตภัณฑ์ ไม้แกะสลักภาพหนุมานมัจฉา
ประเภท ของใช้และของประดับตกแต่ง
ชื่อผู้ผลิต กลุ่มหัตถกรรมกิ่วแลน้อย
ที่อยู่ผู้ผลิต 146 หมู่ 10 ตำบล บ้านแม อำเภอ สันป่าตอง จังหวัด เชียงใหม่
โทรศัพท์ 0-5382-3046

ปริมาณการผลิต 10 ชิ้นต่อเดือน

ประวัติความเป็นมา
จากอดีตจนถึงปัจจุบันชาวบ้านกิ่วแลน้อยมี อาชีพแกะสลักเริ่มต้นจากช้างเป็นตัว และภาพแผ่นช้าง ต่อมาวัตถุดิบหายากและมีราคมแพง ทำให้ต้นทุนการผลิตสูง จึงได้คิดพัฒนารูปแบบให้มีมากขึ้น เพื่อเพิ่มมูลค่าให้ผลิตภัณฑ์

กระบวนการ/ขั้นตอนการผลิต
เตรียมวัตถุดิบออกแบบ เขียนลายลงในไม้ที่เตรียมไว้และแกะลายที่ลงไว้ และเสร็จแล้วนำปขัดกระดาษทรายแล้วนำมาทำสี ที่ทำมาจากน้ำมะเกลือ

จุดเด่นของผลิตภัณฑ์
เป็นงานฝีมือ และเป็นการอนุรักษณ์งานฝีมือในการแกะสลักและภูมิปัญญาท้องถิ่น

สถานที่จำหน่าย
เลขที่ 146 หมู่ที่ 10 ต.บ้านแม อ.สันป่าตอง จ.เชียงใหม่
สนใจสั่งซื้อหรือขอข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
โทร. 01-8826146

คนล้านนาสมัยก่อนมีฝีมือในการแกะสลักไม้ได้สวยสด งดงามมาก ดังจะเห็นได้จากมีการแกะสลักไม้ประดับอาคารในพุทธสถานอย่างวิจิตรอลังการและ ประดิษฐ์พุทธศิลป์แปลกตาชนิดต่าง ๆ ไว้ใช้ในกิจกรรมทางพุทธศาสนา

ผืนแผ่นดินล้านนาในอดีตเคยเป็นดินแดนที่อุดมสมบูรณ์ ไปด้วยไม้สักเป็นจำนวนมาก หลังจากที่รัฐบาลได้เปิดให้มีการสัมประทานการทำไม้สักอย่างถูกต้องตามกฏหมาย แล้ว ไม้สักจำนวนมากได้ถูกแปรรูปออกมาในแบบของเครื่องใช้ในครัวเรือน บางส่วนถูกแปรรูปให้เป็นไม้แกะสลัก

ปัจจุบันการแกะสลักไม้ ยังคงเป็นกิจกรรมที่มีชื่อเสียงของเมือง เชียงใหม่และจังหวัดใกล้เคียง แม้ว่างานแกะสลักของเชียงใหม่รุ่นใหม่นี้จะแตกต่างไปจากงานของล้านนาดั่ง เดิมก็ตาม

ช่วงระยะเวลา 20 – 30 ปีที่ผ่านมา ชีวิตและวัฒนธรรมของคนล้านนามีพัฒนาการที่แตกต่างไปจากวิถีชีวิตแบบดั่งเดิม มาก ชีวิตสมัยใหม่และอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวที่เติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว นำมาซึ่งการผลิตเครื่องใช้และเครื่องตกแต่งบ้านสมัยใหม่กับการทำของที่ระลึก ซึ่งทำกันอย่างเป็นล่ำเป็นสันนั้น การแกะสลักไม้ก็เปลี่ยนแปลงไป จากที่เคยมีการทำอยู่ในวัดวาอารามมาสู่การผลิตในระบบอุตสาหกรรม ผลิตภัณฑ์ไม้แกะสลักก็ย่อมเปลี่ยนแปลงไปด้วย ช่างแกะสลักไม้ประดับวิหารวัดก็หาได้ยากขึ้น อย่างไรก็ตามในท่ามกลางกระแสความเปลี่ยนแปลงของสังคม ช่างแกะสลักแบบดั่งเดิมของล้านนาก็ยังคงพอมีสืบเชื้อสายอยู่บ้าง อาจกล่าวได้ว่าการที่งานแกะสลักไม้ของเชียงใหม่เป็นที่รู้จักมักคุ้นกว่าที่ อื่น ๆ ก็เพราะว่าในเชียงใหม่ยังมีช่างแกะสลักดั่งเดิมอยู่มากและส่วนหนึ่งก็เพราะ เชียงใหม่ยังคงอยู่ใกล้แหล่งทรัพยากรก็คือ ไม้สัก

ไม้แกะสลักจากเชียงใหม่ เป็นงานหัตถอุตสาหกรรมหนึ่งที่ขึ้นชื่อของ ภาคเหนือและเป็นที่นิยมไม่น้อยหน้า ผ้าทอมือ เครื่องเงินและเครื่องเขิน สินค้าไม้แกะสลักที่นี่มีฐานะเป็นสินค้าส่งออกของท้องถิ่นไปยังภาคอื่น ๆ ของประเทศหรือแม้แต่ต่างประเทศ เมื่อเกือบ 30 ปีที่แล้วจะมีไม้แกะสลักเป็นของที่ระลึกจากเชียงใหม่บ้างก็เป็นเพียงช้างไม้ ขนาดต่าง ๆ ช้างไม้เหล่านั้นแกะสลักโดยกลุ่มชาวบ้านที่มีฝีมือในเขตกำแพงเมืองเชียงใหม่ นั่นเอง เริ่มจากที่บ้านนันตา บ้านพวกช้าง ต่อมามีการกระจายการผลิตไปยังเขตอำเภอสันป่าตองคือที่บ้านกิ่วแลน้อย บ้านเนิ้ง บ้านแม จนชาวบ้านเหล่านั้นมีชื่อว่าแกะสลักได้สวยงามที่สุด

เมื่อการท่องเที่ยวเริ่มขยายตัว โบราณศิลปวัตถุที่ลักลอบนำเข้าจากพม่าเป็นที่นิยมอย่างมาก จนรัฐบาลพม่าเริ่มเข้มงวดมากขึ้น ร้านค้าในเชียงใหม่จึงได้จ้างช่างชาวไทยใหญ่จากพม่าเข้ามาทำของเลียนแบบ แล้วช่างชาวเชียงใหม่ก็ได้เรียนรู้วิธีการแกะสลักจากช่างชาวพม่า

ตลอดเวลา 10 ปีที่ผ่านมาชาวบ้านที่บ้านถวายและหมู่บ้านใกล้เคียง ในเขตอำเภอหางดงได้ชื่อว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญงานเลียนแบบของเก่ามากที่สุด เพราะนอกจากของที่ระลึกแล้วงานไม้แกะสลักพวกเครื่องเรือน เช่น โต๊ะ ตู้ เตียง แหย่งช้าง ก็เติบโตตามมาด้วย เริ่มจากร้านค้าเครื่องเรือนในตัวเมืองเชียงใหม่ ขยายไปสู่ชาวบ้านในเขตอำเภอสันกำแพงและดอยสะเก็ต ทำให้มีร้านค้าเกิดขึ้นมากมายริมถนนจากเชียงใหม่ถึงสันกำแพงกลายเป็นแหล่ง เฟอร์นิเจอร์ไม้แกะสลักที่มีชื่อไปทั่วโลก ปัจจุบันไม้สักลดจำนวนลงจึงต้องนำเข้าไม้จากต่างประเทศทำให้กิจการแกะสลัก ไม้ได้รับความกระทบกระเทือนและอาจซบเซาไปบ้าง

ขณะที่การแกะสลักเครื่องเรือนที่ต้องใช้ไม้เป็นจำนวนมากกำลังประสบปัญหากับ ภาวะการขาดไม้ แต่การแกะสลักไม้เพื่อการตกแต่งและเป็นของที่ระลึกที่ใช้ไม้น้อยกลับได้รับ ควมนิยมเข้ามาแทน กลุ่มชาวบ้านที่มีฝีมือในการแกะสลักรูปประติมากรรมลอยตัวทั่วไปตามแต่จะสั่ง ทำ โดยเฉพาะในเขตอำเภอแม่ทา จังหวัดลำพูนและยังรวมไปถึงเขตอำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปางมีความชำนาญในการแกะสลักไม้รูปสัตว์ได้ดี

หมู่บ้านทาทุ่งหลวง อำเภอแม่ทา จังหวัดลำพูน ชาวบ้านเกือบทั้งหมู่บ้านประกอบอาชีพแกะสลักไม้มาตั้งแต่เด็ก บางคนมีฝีมือขึ้นชั้นครูมีลูกศิษย์มาเรียนแกะสลักไม้เป็นจำนวนมาก ไม้แกะสลักที่ชาวบ้านทำขึ้นส่วนใหญ่จะประยุกต์ให้มีความทันสมัย ใช้เป็นของฝากของที่ระลึก บางครั้งจะทำตามรายการที่ลูกค้าสั่งมาอีกทีหนึ่ง

พูนพล ศรีเรือน ช่างแกะสลักไม้ซึ่งฝึกหัดมาตั้งแต่อายุ 10 ปีกล่าวว่า เรียนแกะสลักไม้มาจากผู้เฒ่าผู้แก่ในหมู่บ้านจนมีความชำนาญ สามารถแกะสลักไม้โดยไม่ต้องร่างแบบจะแกะเป็นรูปอะไรก็ได้ตามแต่จินตนาการ ปัจจุบันพูนพลเป็นช่างแกะสลักประจำอยู่ที่โรงงานสุเทพแกะสลัก ซึ่งถือเป็นโรงงานแกะสลักไม้ที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของอำเภอแม่ทา

จะเห็นว่าอาชีพแกะสลักไม้ของชาวบ้านทาทุ่งหลวง ซึ่งเป็นอาชีพหนึ่งท่ชาวบ้านให้ความสนใจ จากแต่เดิมที่การทำเพียง 2-3 ครอบครัว ปัจจุบันได้ขยายวงกว้างออกไปเกือบทั้งหมู่บ้าน จนกระทั้งหมู่บ้านใกล้เคียงก็เริ่มหันมาประกอบอาชีพแกะสลักกันมากขึ้น ซึ่งถือเป็นการส่งเสริมอาชีพให้กับชาวบ้านอีกทางหนึ่งด้วย

ปัจจุบันการแกะสลักไม้ของชาวบ้านทาทุ่งหลวงมีการนำไม้ฉำฉามาใช้แทน ไม้สักในงานแกะสลักบางประเภทและก็ใช้ได้เป็นอย่างดี เพราะไม้ฉำฉามีราคาถูก เนื้อไม้อ่อน แกะง่ายและมีการตกแต่งลงสี นอกจากนี้ยังมีการทำให้เป็นสีขรึมดูเหมือนของโบราณอีกด้วย

งานแกะสลักไม้ ยังคงเป็นงานฝีมือของล้านนาต่อไปอีกนาน พัฒนาการที่ต่อเนื่องในช่วงที่ผ่านมาทำให้เกิดช่างฝีมือดี ๆ เพิ่มขึ้นไม่น้อย เศรษฐกิจที่ดีขึ้น ความรู้ที่สูงขึ้น ทำให้เกิดความเข้าใจและซาบซึ้งกับงานฝีมือมากขึ้น สิ่งเหล่านี้จะมีส่วนทำให้สล่าพื้นเมืองฝีมือดีมีโอกาสยังชีพอยู่ได้กับงาน ฝีมือของพวกเขา.

หมู่บ้านแกะสลัก บ้านกิ่วแลน้อย

งานแกะสลักไม้ เป็นงานช่างไทยโบราณอีกแขนงหนึ่ง โดยส่วนใหญ่มักเป็นผลงานแกะสลักลวดลายที่ประดับตามอาคาร บ้านทรงไทยที่เน้นการก่อสร้างด้วยสถาปัตยกรรมแบบไทย หรืออย่างที่เป็นที่คุ้นเคยของคนไทยมากที่สุดก็ต้องยกให้ การแกะสลักตามวัดวาอารามต่างๆ เช่น ลวดลายหน้าบัน คันทวย ช่อฟ้า ใบระกา บานประตูหรือธรรมมาสน์ เป็นต้น

บ้านกิ่วแลน้อยเป็น หมู่บ้านหนึ่งของอำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ ในเขตพื้นที่ตำบลบ้านแม ซึ่งมีเส้นทางการเดินทางจากตัวเมืองเชียงใหม่ได้ 2 เส้นทาง จากถนนเลียบคันคลองชลประทานจากตัวเมืองเชียงใหม่ โดยผ่านเขตพื้นที่อำเภอหางดง และพื้นที่ตำบลสันกลาง พื้นที่ตำบลน้ำบ่อหลวง อำเภอสันป่าตอง ถึงบ้านกิ่วแลน้อยซึ่ง เป็นศูนย์กลางที่ตั้งขององค์การบริหารส่วนตำบล สถานีอนามัยตำบล ตลาดสด ศุนย์แสดงและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ OTOP และอีกหนึ่งเส้นทางคือเส้นทางสายหลัก สายเชียงใหม่ – ฮอด จากสี่แยกสนามบินหรือสี่แยกเซ็นทรัลแอร์พอร์ท ผ่านที่ว่าการอำเภอหางดงไปประมาณ 10 กม. ถึงสี่แยกคันคลองชลประทานหรือแยก ธกส. สันป่าตองเลี้ยวขวาไปตามคันคลองชลประทาน ผ่านพื้นที่ตำบลยุหว่า เข้าไปประมาณ 6 กม. ปัจจุบันมีประชากรอาศัยอยู่ 237 ครัวเรือน หรือประมาณ 800 คน

ในจังหวัดเชียงใหม่ ที่ หมู่บ้านกิ่วแลน้อย ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ หมู่ที่ 10 ตำบลบ้านแม อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ กิโลเมตรที่ 20 บนถนนสายเชียงใหม่ – ฮอด ก็เป็นอีกหนึ่งชุมชนที่ยังมีการรวมกลุ่มกันอนุรักษ์งานแกะสลักไม้มิให้สูญ หายไป โดยเฉพาะในเรื่องของการ "แกะสลักไม้รูปช้าง" ซึ่งสะท้อนให้เห็นวิถีชีวิตของคนไทยทางภาคเหนือในอดีต ที่มีชีวิตประจำวันผูกพันกับช้าง

ไม้แกะสลักรูปช้างของบ้านกิ่วแลน้อยมี หลากหลายรูปแบบ เช่น ไม้แกะสลักช้างอิริยาบถลีลา ไม้แกะสลักช้างครอบครัวคลอ รูปลูกช้างดูดนม ภาพแกะสลักช้างป่า กระบวนการแกะสลักช้างแต่ละรูปแบบ จะมีขนาดในการแกะที่หลากหลายขนาด เริ่มตั้งแต่ขนาด 6 นิ้ว- 60 นิ้ว และมีขนาดใหญ่จนถึงขนาด 100 กว่านิ้ว ชาวกิ่วแลน้อยก็สามารถทำได้

นอกจากนี้ยังมีผลิตภัณฑ์ เครื่องใช้แกะสลักที่สวยงามประณีต เช่น โต๊ะ , เก้าอี้, กรอบรูป ที่ทำจากไม้ ซึ่งแต่ละแบบจะเกิดจาก จินตนาการของสล่าหรือช่างแกะสลักแต่ละคนที่เป็น ผู้สร้างสรรค์งานออกมาจนเป็นผลิตภัณฑ์ สามารถสร้างชื่อเสียงให้แก่ชาวชุมชนกิ่วแลน้อยเป็นอย่างมากในเรื่องของความ ประณีตงดงาม

การแกะสลักในปัจจุบัน ชาวบ้านหันมาเลือกใช้ไม้ฉำฉาเป็นส่วนใหญ่ ทดแทนการใช้ไม้สักซึ่งเป็นที่นิยมแต่เดิม ที่ในปัจจุบันเหลืออยู่น้อยมาก ไม้ฉำฉาที่จะถูกนำมาเป็นไม้สำหรับแกะสลักได้นั้นจะต้องแก่ และจะต้องไม่มีกะพี้ (หมายถึง เนื้อขาว เนื้ออ่อนตรงแก่นกลางของไม้) เนื้อไม้จะต้องมีสีแดงล้วน แก่นไม้จะดี ไม่เลือกไม้ที่มีลักษณะเป็นโพรง โดยสังเกตจากเปลือกภายนอกที่มีรอยแตกเป็นทางยาว

ผลิตภัณฑ์ไม้แกะสลักบ้านกิ่วแลน้อย เรียกได้ว่าเป็นผลิตภัณฑ์ของชุมชนอย่างแท้จริง ดังจะเห็นได้จากมีการใช้วัตถุดิบทั้งภายในเขตอำเภอและพื้นที่ใกล้เคียงมาใช้ ในการผลิต มีการใช้แรงงานจากคนในชุมชนโดยมีครัวเรือนที่เป็นสมาชิกกลุ่มหัตถกรรมกว่า 166 ครัวเรือน รวมด้วยช่วยกันจนสามารถได้รับเลือกให้เป็นหมู่บ้านหัตถกรรมเพื่อการท่อง เที่ยวหรือหมู่บ้านต้นแบบโอท็อปในปี2548

สำหรับในด้าน ของกระบวนการผลิตนั้นชาวกิ่วแลน้อย ก็ได้ร่วมกันรักษาพยายามไม่ให้มีผลเสียหายต่อสิ่งแวดล้อมชุมชน เพราะเป็นงานฝีมือสามารถทำได้ภายในครัวเรือนไม่มีมลพิษทางเสียง และกลิ่น ตลอดจนน้ำเสีย ทำให้เกิดการขยายตัวในการทำงานอย่างกว้างขวาง มีการผลิตชิ้นงานกันอย่างต่อเนื่อง

สิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือชาวบ้านกิ่วแลน้อยยินดีเปิดเผยกระบวนการแกะสลักรวมทั้งเทคนิคพิเศษที่เป็นความรู้ซึ่งได้รับการถ่ายทอดกันมาให้แก่ผู้ที่สนใจโดยไม่หวงแหนอีกด้วย

การเดินทางจากตัวเมืองเชียงใหม่มุ่งหน้าสู่ถนนสายเชียงใหม่ – ฮอด ผ่านที่ว่าการอำเภอ ประมาณ 19 กิโลเมตร ถึงสี่แยก ธกส.สันป่าตอง แล้วเลี้ยวขวาเข้าไปประมาณ 5.5 กม.ก็จะถึงบ้านกิ่วแลน้อย สนใจติดต่อสอบถามเพิ่มเติมได้ที่
โทร. 0-5383-5872 ,08-9838-1084, 053 – 311671

พาชมงานแกะสลัก

source: www.thaicarpenter.com

ช่างแกะสลักไม้ นับเป็นช่างฝีมือแขนงหนึ่ง ไม่สามารถใช้เครื่องมือกลใดๆมาช่วยผ่อนแรงได้เลยแม้แต่ชิ้นเดียว ทุกอย่างเกิดจากการใช้ฝีมือและแรงกายล้วนๆ วันนี้ทีมงานได้ไปดูงานแกะสลักของช่างจากภาคเหนือ ที่รวมกลุ่มกันลงมาประกอบอาชีพแกะสลัก พวกเขาเล่าให้เราฟังว่า ก่อนหน้านั้นเร่ร่อนไปหลายที่แต่ก็ประสบปัญหาการตลาด จนมาจบลงที่นี่ เป็นบริษัทที่รับแกะสลักที่ส่งออกไปยังต่างประเทศ เปิดให้คณะท่องเที่ยวสามารถเข้าชมผลงาน และดูการแกะสลักได้ เขารู้สึกว่ามั่นคงกว่า แม้จะได้ค่าแรงเป็นรายวัน แต่ก็มีงานไม่ขาดมือ ค่าแรงก็ขึ้นอยู่กับฝีมือและประสบการณ์

สิ่วที่นำมาให้ทีมงานดูว่ามีกี่ขนาด และนั่นก็เพียงพอที่จะบอกว่างานแกะสลักมีเครื่องมือที่จะต้องเลือกใช้ให้ เป็นด้วยเช่นกัน ส่วนที่เห็นในภาพถัดมาก็เป็นค้อนไม้ และค้อนเหล็ก ที่จะเลือกใช้ในขั้นตอนการแกะว่าจะหยาบละเอียดอย่างไร

ส่วนใหญ่ไม้ที่นำมาทำการแกะสลักจะเป็นไม้สัก ด้วยคุณสมบัติที่ไม่แข็งเกินไป เนื้อละเอียด เหนียว และเป็นที่รู้ๆกันว่าปลวกไม่กิน และมักจะเป็นไม้ชิ้นเดียวกันทั้งแผ่น ทำให้สนนราคาเป็นได้ถึง7หลักเลยทีเดียว กอปรกับการใช้จินตนาการและประสบการณ์ที่จะใส่ลงไปในไม้แผ่นนั้นได้อย่างลง ตัว ตั้งแต่สิ่วกระทบลงบนแผ่นไม้ครั้งแรกจนถึงครั้งสุดท้าย ดูแล้วเชื่อเหลือเกินจะต้องมีการวางแผนเอาไว้อย่างละเอียดถี่ถ้วนแล้วก่อนจะ ลงมือว่างานที่ได้จะออกมาแบบไหนสังเกตได้จากรูปช้างที่ต่อกันทั้งโขลงได้ อย่างลงตัว

ก่อน การแกะช่างบอกว่าเราจะต้องมีภาพที่เป็นลายเส้นก่อน พร้อมกับสาธิตการจับสิ่ว และแกะให้ทีมงานดู พอได้ดูแล้วต้องขอบอกเลยครับว่าทักษะการแกะขั้นเทพเลยครับ เร็วมากการใช้สิ่วครบทุกอันที่วางอยู่ตรงหน้า การลงน้ำหนักค้อนมีหนักมีเบาตามความรูปที่ได้ลงเป็นลายเส้นเป็น2มิติและ จาก2มิติเป็น3มิติได้จากการใช้ทักษะและจินตนาการ

ความละเอียดอ่อนที่ได้เห็นในภาพต้องใช้สิ่วที่มีความคมมาก โดยเฉพาะแนวที่อยู่ในลักษณะขวางไม้ จะทำให้หักง่าย ซึ่งก็มีอยู่ให้เห็น ก็ใชกาวร้อน เป็นตัวยึดประสานเอาไว้

นี่เป็นงานที่ลูกค้าสั่งมาจากต่างประเทศ เป็นไม้สักที่มีขนาดความกว้างประมาณเกือบๆเมตร ยาวกว่า6ศอก เห็นจะได้ (ราวๆ3เมตร) เราถามช่างที่กำลังแกะงานนี้อยู่ว่าแกะมานานเท่าไรแล้ว ช่างบอกว่า "ก็นานแล้ว นานแค่ไหนก็ลองคิดดู ถ้าเป็นผู้หญิงเริ่มตั้งแต่ตั้งท้อง ตอนนี้ก็คลอดแล้วละครับ" ก็คงจะเกือบๆปีแล้วครับ

ศิลปหัตถกรรมบ้านถวาย

ประวัติบ้านถวาย

เมื่อประมาณพันกว่าปีที่ผ่านมา ดินแดนบ้านถวายแห่งนี้ สันนิษฐานว่าเคยเป็นชุมชนโบราณที่เป็นส่วนหนึ่งของเวียงละโว้ (ปัจจุบันคือบ้านละโว้ ตำบลหนองแก๋ว อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่) ซึ่งเป็นเมืองหน้าด่านของนครหริภุญไชย (จังหวัดลำพูน) ต่อมา พญามังราย ปฐมกษัตริย์แห่งเมืองนพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่ ได้ยึดครองนครหริภุญไชย เวียงละโว้จึงมีความสำคัญน้อยลงและล่มสลายไปในที่สุด ปัจจุบันยังคงปรากฏหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่เป็นโบราณสถาน คือ ซากวัดร้างในบริเวณวัดถวาย และวัดต้นแก้วตำบลขุนคง อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่

การก่อกำเนิด ของชุมชนในสมัยโบราณโดยทั่วไป มักมีจุดเริ่มต้นจากการบุกเบิกพื้นที่เพื่อทำมาหากินของผู้คน เมื่อผู้คนมีมากขึ้นก็รวมกันจัดตั้งเป็นชุมชนหรือหมู่บ้าน การก่อตั้งชุมชนบ้านถวายก็เช่นเดียวกัน เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่อุดมสมบูรณ์ เหมาะสมกับการเกษตรกรรม ทำให้ผู้คนอพยพเข้ามาทำมาหากินในบริเวณนี้และตั้งเป็นชุมชนเล็กๆ อยู่กันเป็นหย่อมบ้าน คือ บ้านถวายใน และบ้านถวายนอก ต่อมาเมื่อจำนวนผู้คนเพิ่มมากขึ้นจึงกลายเป็นหมู่บ้านขนาดใหญ่ดังเช่น ปัจจุบัน

คำว่า “ บ้านถวาย ” มีที่มาจากหลายแหล่ง คือ จากคำบอกเล่า และจากหลักฐานเอกสารที่เกี่ยวข้อง กล่าวคือ จากคำบอกเล่าของคนในท้องถิ่นประเด็นแรกสรุปได้ว่า แต่เดิมในหมู่บ้านมีต้นหวายเป็นจำนวนมาก คนในชุมชนจึงเรียกบริเวณนี้ว่า “ ต้าหวาย ” อีกประเด็นหนึ่งมาจากชื่อของเศรษฐีที่ชื่อ “ วาย ” ซึ่งเป็นผู้สร้างหรือบูรณะวัดในหมู่บ้าน และจากหนังสือ “ รายชื่อวัดและนิกายสงฆ์โบราณในเมืองเชียงใหม่ ” พบว่ามีวัดหนึ่งชื่อ “ ธวาย ” ตั้งอยู่หมู่บ้าน “ ธวาย ” สันนิษฐานว่าน่าจะเพี้ยนมาเป็น “ ถวาย ” อันเป็นชื่อของวัดถวายและบ้านถวายในปัจจุบัน

บ้านถวายในปัจจุบัน

บ้านถวาย ตั้งอยู่หมู่ที่ 2 ตำบลขุนคง อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ มีอาณาเขต ติดต่อกับหมู่บ้านใกล้เคียง ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับ บ้านป่าหมาก หมู่ที่ 7 ตำบลบ้านแหวน อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่
ทิศใต้ ติดต่อกับ บ้านต้นแก้ว หมู่ที่ 1 ตำบลขุนคง อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่
ทิศตะวันออก ติดต่อกับ บ้านกลาง หมู่ที่ 9 ตำบลบ้านแหวน อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่
ทิศตะวันตก ติดต่อกับ บ้านหนองโขง หมู่ที่ 3 ตำบลขุนคง อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่
มีพื้นที่ทั้งหมด 450 ไร่ แบ่งเป็นพื้นที่การเกษตรประมาณ 238 ไร่ พื้นที่ที่อยู่อาศัยประมาณ 207 ไร่ และพื้นที่สาธารณะ ประมาณ 5 ไร่ ประชากรส่วนใหญ่เป็นคนพื้นเมือง นับถือศาสนาพุทธ และใช้ภาษาถิ่น (คำเมือง) ในการพูดสื่อสารกันในชีวิตประจำวัน

จากวิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวบ้านถวายที่ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทางการเกษตร ต่อมาได้มีผู้นำเอางานแกะสลักไม้เข้ามาสู่หมู่บ้านและเป็นอาชีพเสริมของชาว บ้าน มีการถ่ายทอดงานศิลปะการแกะสลักไม้และงานศิลปะแขนงอื่นที่เกี่ยวข้องสืบต่อ กันมาอย่างแพร่หลายกว้างขวางยิ่งขึ้น จนกลายเป็นอาชีพหลักของคนในชุมชน นอกจากนี้ ยังได้รับการส่งเสริมจากทั้งภาครัฐและเอกชนให้เป็นหมู่บ้านท่องเที่ยว ทำให้งานศิลปหัตกรรมของหมู่บ้านถวายได้รับความนิยมทั้งในและต่างประเทศ จนสามารถพัฒนาขึ้นเป็นธุรกิจการค้าที่สำคัญของตำบล( OTOP ) ที่ขยายตัวออกไปอย่างกว้างขวาง และเกี่ยวข้องผูกพันกับวิถีชีวิตของผู้คนจำนวนมากในปัจจุบัน

แผนผังแสดงที่ตั้งบ้านถวาย อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่

ที่มา : ศิลปหัตถกรรมบ้านถวาย เอกสารกลุ่มนิเทศติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา สพท.เชียงใหม่ เขต 4 เอกสารลำดับที่ 38/2548

แกะสลักจาก"รากเหง้าไม้ไผ่" สินค้าติดดาวฝีมือชาวบ้าน

คำกล่าวที่ว่า "พรสวรรค์หรือจะสู้พรแสวง" น่าจะใช้ได้ดีกับ "สุพรรณ กางรัมย์" ประธานกลุ่มสร้างสรรค์งานไม้ไผ่บ้านนางรอง ต.หินตั้ง อ.เมือง จ.นครนายก เจ้าของผลงานเด่นผลิตภัณฑ์แกะสลักจากรากเหง้าไม้ไผ่ การันตีด้วยคุณภาพระดับ 5 ดาว จากโครงการหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์

สุพรรณ เล่าว่า เริ่มสนใจงานแกะสลักมาตั้งแต่ปี 2532 ขณะนั้นยังเป็นคนงานดูแลบ้านพักในวังตะไคร้ รีสอร์ท เมื่อเดินทางไปทำงานทุกวันก็สังเกตเห็นงานแกะสลักไม้ไผ่วางขายอยู่ริมถนน จึงแวะดูแล้วถามตัวเองว่าแกะได้ไหม จากนั้นก็ซื้ออุปกรณ์ในการแกะสลักเช่น สิ่ว ค้อน เลื่อยตัด มาลองแกะสลักดู โดยใช้เวลาประมาณ 1 เดือนในการแกะสลักใบหน้าคน เมื่อเห็นว่าพอใช้ได้ก็ฝากขายในวังตะไคร้

"จำได้ว่าตัวแรกขายได้ 500 บาท ตอนนั้นดีใจมาก จากนั้นก็อาศัยช่วงหลังเลิกงานไปตัดรากเหง้าไม้ไผ่ในป่ามาแกะสลักเป็นรูปหน้าคนขาย เพื่อเป็นรายได้เสริม" สุพรรณ เผย

   แม้งานแกะสลักจะเป็นอาชีพเสริมสำหรับสุพรรณ ทว่ากลับทำรายได้หลักให้แก่เขา ในที่สุดสุพรรณก็ลาออกจากงานประจำ เพื่อจะมีเวลาทำงานแกะสลักอย่างเต็มตัว เนื่องจากเห็นว่าน่าจะมีรายได้ดีกว่างานประจำ แถมยังอิสระอีกด้วย จากนั้นก็ยึดอาชีพงานแกะสลักไม้ไผ่หน้าคนเรื่อยมา โดยได้รับความช่วยเหลือจากธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) สาขา จ.นครนายก ในเรื่องแหล่งเงินทุนเพื่อนำมาประกอบอาชีพดังกล่าว

"เริ่มแรกผมได้กู้เงิน ธ.ก.ส.มาก้อนหนึ่งเพื่อมาสร้างร้านจำหน่ายผลิตภัณฑ์ริมถนน และยังนำมาเป็นต้นทุนในการซื้ออุปกรณ์เครื่องมือแกะสลัก" สุพรรณ เผย พร้อมเล่าต่อว่า หลังจากงานแกะสลักรากเหง้าไม้ไผ่ไปได้สวย ก็ลองคิดทำงานแกะสลักจากไม้เนื้อแข็งชนิดอื่นดูบ้าง เช่น ไม้โมก ไม้มะม่วง ในที่สุดก็ประสบความสำเร็จอีกเช่นกัน โดยนำมาแกะสลักเจาะรูด้านข้างแล้วใส่หลอดไฟลงไป ทำเป็นโคมไฟจากไม้จริง

หลังจากนำไม้จริงมาแกะสลักเป็นโคมไฟประสบความสำเร็จ สุพรรณก็ลองทำโคมไฟไม้ไผ่ดูบ้าง โดยวาดรูปดอกไม้เจาะเป็นลวดลายต่างๆ อาทิ รูปแปะยิ้ม เปาบุ้นจิ้น หน้าช้าง หน้ามังกร ฯลฯ เนื่องจากการแกะสลักจากรากเหง้าไม้ไผ่จำหน่ายเพียงอย่างเดียวไม่ค่อยมีราคา เนื่องจากมีการทำกันมากและรูปแบบไม่แตกต่างกัน

ส่วนขั้นตอนการทำนั้น สุพรรณอธิบายว่า เริ่มจากการวาดลาย จากนั้นก็แกะสลักตามแบบที่วาดแล้วลงฉลุลายตามจุดที่ต้องการ ขั้นตอนต่อไปขัดกระดาษด้วยมือให้เรียบแล้วแกะลายอีกครั้งแล้วขัดลูบรอยสิ่วออกอีกครั้ง ก่อนนำมาอาบน้ำยาทิ้งให้แห้ง แล้วนำมาเข้าเตาอบ จากนั้นก็ลงสี ตกแต่งด้วยอุปกรณ์เพื่อให้ดูดีสวยงาม ก่อนนำมาวางจำหน่าย

"ปัญหาที่พบในการทำผลิตภัณฑ์แกะสลักไม้ไผ่ก็คือ เกิดมอด เป็นเชื้อรา ไม้ไผ่แตกร้าว แต่วิธีแก้ไขเราจะต้องเรียนรู้เอง และการคิดค้นวิธีแก้ของแต่ละคนก็จะไม่เหมือนกัน เพราะถือว่าเป็นเคล็ดลับของใครของมัน" ประธานกลุ่มสร้างสรรค์งานไม้ไผ่บ้านนางรองกล่าว

ปัจจุบันกลุ่มมีสมาชิกทั้งสิ้น 14 คน นอกจากจะทำแกะสลักรากเหง้าไม้ไผ่เป็นรูปหน้าคนแล้ว ยังดัดแปลงลำไม้ไผ่มาทำโคมไฟ โดยแกะสลักเป็นลวดลายต่างๆ นอกจากนี้ยังมีผลิตภัณฑ์รูปแบบอื่นๆ เพื่อสนองความต้องการลูกค้า อาทิ ที่เขี่ยบุหรี่ กระบอกใส่เอกสาร แจกัน ตะเกียงเจ้าพายุ ฯลฯ

"ตอนนี้โคมไฟจะได้รับความสนใจจากลูกค้ามากที่สุด โดยเฉพาะแกะสลักรูปช้างจะขายดีมาก นอกนั้นจะขายได้เรื่อยๆ ส่วนงานแกะสลักหน้าคนขายไม่ค่อยดีเท่าไร เพราะมีทำกันมาก เฉพาะที่นางรองมีเป็นร้อย แล้วก็แข่งขายตัดราคากัน" สุพรรณ กล่าว และว่าสำหรับราคาผลิตภัณฑ์จะมีตั้งแต่ชิ้นละ 80 บาท ไปจนถึงหลักพันบาท ซึ่งชิ้นงานส่วนใหญ่จะทำตามใบสั่งของลูกค้าเป็นหลัก

อ้างอิง :  www.thaitambon.com
             คุณ สุพรรรณ   กลางรัมย์  Tel :  037 385166
             หนังสือพิมพ์ คม ชัด ลึก
           

ภูมิปัญญาสาขาอุตสาหกรรม และหัตกรรม จังหวัดสุโขทัย

งานแกะสลักไม้สัก เป็นงานฝีมือของชาวบ้าน ช่างแกะสลัก จากจังหวัดสุโขทัยที่เกิดจากการเห็นคุณค่าของสิ่งที่มีอยู่ใกล้ตัว สิ่งนั้นคือ เศษไม้ที่โรงงานทำ เฟอร์นิเจอร์ไม้ ได้ทิ้งไว้ แต่ชาวบ้านนำกลับมาใช้ให้เกิดประโยชน์อีกครั้ง ด้วยการใช้ภูมิปัญญาชาวบ้านแกะสลักเศษไม้ให้เป็นรูปแบบต่าง ๆตามต้องการ แล้วนำมาสร้างรายได้เพิ่มขึ้น งานแกะสลักไม้สัก เป็นงานฝีมือของชาวบ้านในตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย เป็นงานที่ต่างจาก งานแกะสลักไม้ จากจังหวัดเชียงใหม่โดยมีรูปแบบไม่ซ้ำกันเป็นเอกลักษณ์ที่ต่างกัน รูปแบบที่นำมา แกะสลักส่วนใหญ่เป็นองค์พระพุทธรูป และตัวสัตว์ อาทิ เช่น นกคุ้ม นกยูง นกเงือก ปลาปักเป้า ปลากัด แมว เป็ด กบ ฯลฯ งานฝีมือเหล่านี้ล้วนเป็นเอกลักษณ์ หรือของดีประจำจังหวัดสุโขทัยเช่น "นกคุ้ม" เป็นนกที่มีชื่อไพเราะเรียกว่า คุ้มเงินคุ้มทอง บางคนซื้อแล้วนำไปปลุกเสก เอาตั้งไว้บูชาเพื่อความเป็นสิริมงคลแก่ผู้เป็นเจ้าของ ส่วนมากจะขายได้เฉพาะคนไทยที่เข้าใจความหมายของคำว่านกคุ้ม ลูกค้าบางคนที่เชื่อถือเรื่องดวงชะตาก็นิยมซื้อตัวสัตว์ที่เข้ากับวันเดือนปีเกิดของตนเอง     
   สำหรับลูกค้าที่เป็นชาวต่างประเทศจากทวีปยุโรปและอเมริกา จะนิยมซื้อองค์พระพุทธรูปสมัยสุโขทัยที่ยังคงอนุรักษ์ความงดงามอยู่เช่นเดิม ส่วนลูกค้าที่เป็นชาวเอเชียจะชื่นชอบตัวสัตว์ เช่น แมว นก และปลา โดยเฉพาะปลากัด เป็นไม้สักชิ้นเดียว แกะให้เป็นตัวโดยไม่มีการต่อเติมส่วนประกอบของปลา บางครั้งก็มีรูปแบบพิเศษที่ลูกค้ากำหนด เช่น รถตุ๊กตุ๊ก เรือพื้นบ้าน กรอบรูปลวดลายโบราณเก่าแก่ สมัยสุโขทัย 
   ไม้สัก เป็นไม้ที่เก่าแก่มีคุณค่าแก่การสะสม เมื่อนำมา แกะสลัก เป็นรูปลักษณ์ที่งดงามเห็นลายไม้ชัดเจน ถ้าไม่ต้องการลงสีเพียงแต่ลงแวกซ์ให้เงางามก็เป็นเสน่ห์และเอกลักษณ์ที่ดึงดูดใจลูกค้าได้เป็นอย่างดี

คัดลอกจาก สารสนเทศ จังหวัดสุโขทัย มหาวิทยาลัยรามคำแหง